1. The WordReference Forums have moved to new forum software. (Details)

beantwoorden = antwoorden op, enz.

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by ThomasK, Mar 7, 2014.

  1. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Het zijn vaak geen perfecte synoniemen, maar dit fenomeen is courant in het Nederlands.

    Vaak met spreken: spreken/ discussiëren over x = x bespreken/ bediscussiëren (betwitteren ??? Wel : bezingen)
    Ook: spelen (lopen) op een veld =het veld bespelen (belopen?) (Geen parallel bij betreden, lijkt mij)En
    - luisteren naar= beluisteren, kijken naar= bekijken
    - werken op = bewerken
    (lijken wel geen synoniemen, of toch geen echte)

    Nogal speciaal: bebaard, met een baard op het gezicht

    Zijn er massa's van die verba? Ik heb een kleine test gedaan, en het parallellisme werkt niet te vaak. Maar het lijkt mij didactisch weer niet onzinnig op de parallel te wijzen...

    Vreemd genoeg verwijst de etymologie naar 'bij' als 'om'. Verbaast mij, ik zie hierboven duidelijk een link met 'boven', enz.
     
  2. luitzen Senior Member

    Netherlands
    Frisian, Dutch and Low Saxon
    Ik vermoed dat het voorvoegsel be- in het verleden een bepaald aspect van een werkwoord uitdrukte en dat dit voorvoegsel tegenwoordig niet meer productief of verminderd productief is. Hierdoor lijkt het alsof dergelijke werkwoorden aparte werkwoorden zijn terwijl het slechts om een vervoeging van een werkwoord gaat. Als dat zo is, is het misschien niet zo nuttig om je af te vragen wat de betekenis van het voorvoegsel be- precies is of door welke woorden het vervangen kan worden, maar is het interessanter om je af te vragen welk aspect het voorvoegsel be- uitdrukt.
     
  3. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Het prefix be- is op twee fronten nog productief. Het kan ten eerste aan zelfstandig naamwoorden en bijvoeglijk naamwoorden de betekenis 'voorzien van' geven: bebrild, bepakt, besnord, bekabelen, beïnkten, bemoeilijken, bekorten, bevuilen etc. Ten tweede kan het prefix intransitieve werkwoorden transitiveren: gluren naar → begluren, spugen op → bespugen etc. Helaas laat niet elk werkwoord zich graag transitiveren. Van kotsen zou je bekotsen kunnen maken, maar toch gebeurt dat niet. Misschien omdat onderkotsen al bestaat? En waarom kunnen we wel mensen bekijken, begluren en beloeren, maar kunnen we ze niet bestaren? Het zijn zo de raadselen van de taal, neem ik aan.

    Het prefix be- is trouwens inderdaad een afgezwakte vorm van bij, een voorzetsel dat ooit bi luidde. Boven is afgeleid van bi + oven. Er is dus een link tussen be- en boven, maar die is anders dan je zou vermoeden.
     
  4. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Bedoel je hier een aspect van het verbum/werkwoord (inchoatief, perfectief, ...) of een semantisch aspect?
     
  5. luitzen Senior Member

    Netherlands
    Frisian, Dutch and Low Saxon
    Het eerste.
     
  6. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Een heel speciale variant nog in het Engels, waar hetzelfde prefix heeft bestaan, is behead, dat net het omgekeerde betekent van bebaard:niet *behoofden, maar onthoofden... Kennen wij vermoedelijk niet...
     
  7. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    Ah, morfologie is altijd interessant!

    Sluit aan bij uw voorbeeld uit het Engels: "ontvlammen, ontsteken, ontplanten" (alledrie in dezelfde betekenis) en tal van andere ont- woorden, die intuïtief een tegenstelling zijn. Etymologisch echter niet, zie dit artikel bij Onze Taal. Ook hier is ont- een inchoatief.

    Over een voorbeeld met be- breek ik evenwel nog steeds mijn hoofd... . Misschien weet bibibiben wel wat. Ik heb al in het snotje dat die wel heel sterk is in dit soort dingen.
     
  8. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Ik denk niet dat dat semantisch negatieve gebruik van be- hebben, maar ik kijk met spanning uit !

    Wie zin heeft, mag de lijst nog verder aanvullen :
    Ik denk alvast nog aan
    - twisten over = betwisten

    Maar niet bij :
    + zich beraden (over), zich bezinnen (over)
    + beroven (al speelt de betekenis mee van sterker zijn, zoals in over-vallen)
     
    Last edited: Mar 8, 2014
  9. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Ik kan hier niet veel aan toevoegen, helaas. Het Nederlands heeft onder meer benemen en beroven, verba die qua betekenis een overlap vertonen met ontnemen en ontroven. Het is daarom misschien wel verleidelijk te zeggen dat be- hier net als ont- een privatieve werking heeft. Mij komt het waarschijnlijker voor dat be- hier opnieuw slechts een transitiverende werking heeft, waarbij de focus niet ligt op het gedepriveerde object, maar op de persoon die voorwerp is van deprivatie:

    Ze zijn aan het roven (intr.) → Ze zijn het goud aan het roven (tr.)
    Ze beroven hem (tr.) → Ze beroven hem van het goud (tr.)

    Het prefix be- zou in het Nederlands een intrinsiek privatieve werking hebben als er voorbeelden te vinden zijn à la behead in het Engels: een door be- voorafgegaan gedepriveerd nomen. Dat is dus niet zo. Het Nederlands gebruikt hiervoor het prefix ont- (of anders de(s)-). Overigens heeft het hedendaagse Engels be- als privatief ook verlaten.
     
    Last edited: Mar 21, 2014
  10. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Je lijkt inderdaad gelijk te hebben: geen privatieve be- in Nederlandse be-werkwoorden. Maar ik zag beroven niet als een privatieve be-: het privatieve aspect steekt volgens mij al in de betekenis van het werkwoord zelf, wat niet het geval was in be-head. Wel is er inderdaad een speciale variatiemogelijkheid tussen iets roven (van iemand - bezitsgen., lijkt mij) en iemand van iets beroven (vast voorzetselvoorwerp bij beroven). Dat is misschien een andere transitivering, want roven is op zich al transitief (het te roven object) maar niet altijd expliciet, of zo, maar nu wordt de betrokken persoon - in de genitiefvorm - inderdaad een object zelf van beroven.

    Be- valt echter gewoonlijk te associëren met een ingreep vanuit de hoogte (hm), die eventueel net ook grammaticaal transitivering veroorzaakt (omdat een ob-ject ondergeschikt is aan een daad/ activiteit van subject en verbum???). Bij beroven lijkt het mij achteraf ook het geval, vooral figuurlijk: de rover/ 'berovende' lijkt in machtstermen superieur (überlegen)...
     
    Last edited: Mar 21, 2014

Share This Page