Door, wegens, omwille van, vanwege, om, ...

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by ThomasK, Mar 15, 2014.

  1. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Het is duidelijk: al die woorden duiden iets aan als reden en/of oorzaak. Maar een paar dagen geleden vond ik het bijzonder moeilijk om ze te onderscheiden, of beter: om het gebruik uit te leggen.

    "Ik ben door ziekte afwezig" vs. "Ik ben wegens/ vanwege ziekte afwezig" : vermoedelijk is de 'door' sterker, meer oorzakelijk. (Ik vertel studenten vaak dat dat "doordat ik ziek ben" een veel sterker excuus (of smoes ?) is dan "omdat ik ziek ben", al maken weinig mensen tegenwoordig onderscheid, vrees ik.) 'Vanwege' gebruiken we in Vlaanderen vaak als equivalent van 'de la part de', zelden als synoniem van 'vanwege'... Vgl. *"Wegens hem ben ik te laat": lijkt mij niet evident...
    Of nog: *"Omwille van ziekte ben ik afwezig"... In Vlaanderen hoor je zoiets geregeld (geldt als synoniem van 'wegens', evt. ook van 'vanwege'), terwijl het in de standaardtaal niet kan, begrijp ik: "omwille van" verwijst in principe naar de toekomst : "omwille van" verwijst naar de toekomst, eerder naar een doel dan een reden of oorzaak. Vandaar: "Omwille van [de bescherming van ?] het milieu rij ik met de fiets." Idem met 'om' lijkt mij...
    Ik vond op taaladvies.net geen omvattende regels.
     
    Last edited: Mar 15, 2014
  2. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
  3. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Waaw, prima info, dank. Site #2 is duidelijk Belgisch omdat hij de Nederlandse betekenis van 'vanwege' niet aangeeft (nl. wegens).

    Ik dacht nog aan één fenomeen: hij deed het uit woede (niet om, wegens, door, ...), met andere woorden: als de oorzaak van de handeling emoties zijn.
     
  4. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    En nog iets, net op gebotst: van roken word je ouder of zo iets. Ik vermoed dat het alleen kan met worden, raken, ..., maar ik heb er nog geen zicht op...
     
  5. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Achteraf nog gedacht: die om is alleen redengevend, denk ik, in de combinatie met om reden van (en dat klinkt wat oud, muf). Het is vaker een deel van een voorzetselvoorwerp, en dus een vast voorzetsel bij bepaalde werkwoorden. Zoals bezorgd zijn om/ zich zorgen maken om, waarin natuurlijk iets van een redengevende connotatie meeklinkt, denken om (maar niet courant in Vlaanderen). Zouden er nog meer zijn? ?)

    In de ANS vind ik alvast deze lijst, met niet danig veel redengevende combinaties, lijkt mij:

    Bijzonder is voor mij dat hier een afwisseling lijkt te bestaan tussen doel (verlegen zijn om, zich bekommeren om, enz.) en een reden (of oorzaak). Tenzij de reden en het doel omkeringen van hetzelfde onderliggende concept (???) zijn. Een doel en [iets dat] een reden [vormt voor ...] triggeren emoties...

    BAlans: ik zie die 'om' hier als redengevend aan, maar dan alleen in combinatie met een verbum. Ik zie een om + N niet functioneren als een redengevend zinsdeel in diverse contexten. Of vergis ik mij?
     

Share This Page