1. The WordReference Forums have moved to new forum software. (Details)

dus (bijwoord)

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by Syzygy, Oct 10, 2012.

  1. Syzygy Senior Member

    German
    Hallo allemaal,

    Van Dale verklaart de betekenis van dus als bijwoord ietsje vaag als "om een bep. gevoel uit te drukken: zo is het dus niet".
    Ik zocht het op omdat ik iemand hoorde uitroepen "Vandaag dus niet!" (context: de spreker wilde iemand verhinderen om iets te doen) en het me leek dat dus daar niet als ergo werd gebruikt.
    Betekent die zin min of meer gewoon "Nou, vandaag niet!" of schuilt er meer achter dat dus?

    Alvast bedankt!
     
  2. NewtonCircus Senior Member

    Singapore
    Dutch (Belgium)
    Dag Syzygy,

    - Vandaag niet = Heute nicht.
    - Vandaag dus niet = Heute also nicht.

    Groetjes Herman
     
  3. Lopes

    Lopes Senior Member

    Brussels
    Dutch (Amsterdam)
    In deze context betekent 'vandaag dus niet' zoiets als 'vandaag niet want ik sta dat niet toe'. Het is lastig te omschrijven wat het precies betekent.
     
  4. Mighis

    Mighis Senior Member

    Temsaman
    Berber
    Hangt van de context af! :p
    Het kan zowel een bijwoord als een voegwoord functionerend zijn.
    Indien de spreker iemand 'verhindert' iets te doen om een bepaalde expliciete reden dan is dus hier een voegwoord. Anders, wanneer de spreker niets expliciet verklaart of wanneer hij zijn gevoelens uitdrukt, dan is dus hier een bijwoord.

    Groetjes :)
     
  5. Syzygy Senior Member

    German
    Als voegwoord zie ik het vaker en daar begrijp ik het ook, als het gebruikt wordt in de zin van derhalve/daarom. Maar ik weet nog steeds niet wat ermee wordt bedoeld als dus van de context kennelijk geen gevolg kan aanduiden. Bijvoorbeeld hoorde ik onlangs iemand roepen "Nee dus!" zonder ervoor iets te hebben gezegd waaruit hij iets had kunnen concluderen ... Vandaar dacht ik eerst dat het gewoon zoals nou werkt.
     
  6. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    'Dus' betekent als voegw. en als bijw. hetzelfde, lijkt mij, maar deze 'Nee dus' is gewoon... idiomatisch-afwijkend, lijkt mij, in bepaalde gevallen. Dan betekent het vermoedelijk iets als een versterkt nee, met een implicaite van gevolg (je hebt al een hele tijd geweigerd toen kinderen/... aangedrongen, en dus herhaal je nu de nee, met nadruk, verwijzend naar de vorige weigeringen).
     
  7. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Syzygy, ik denk dat je met interesse Connectieven, tekstbegrip en vreemdetaalverwerving, een studie van de impact van causale en contrastieve connectieven op het begrijpen van teksten in het Nederlands als vreemde taal zult lezen (klik wel eerst 'accept the license'). Vanaf pagina 115 wordt het echt interessant, want dan is dus, dat zowel nevenschikkend voegwoord als voegwoordelijk bijwoord kan zijn, aan de beurt. Een interessant citaat eruit:

    "Daarnaast stelt de ANS dat het door dus ingeleide segment gevolgaanduidend kan zijn ten opzichte van de context of de situatie (zie voorbeeld 4.141). Strikt genomen kan dit gebruik van dus niet gelijk worden gesteld met een connectiefgebruik omdat het geen causale coherentierelatie expliciet maakt tussen twee tekstsegmenten. In dit geval legt dus een causaal verband tussen een uit de context afgeleide propositie en een uit de tekst (of discourse) afgeleide propositie. In dit proefschrift worden dit soort pragmatische relaties niet als coherentierelaties beschouwd.

    (4.139) Ik moet dit formulier invullen. Dus waar en wanneer ben je geboren?
    (4.140) Chamberlain wilde onderhandelen met de Nazi’s, dus hij ging naar München.
    (4.141) Dus jij bent de oudste dochter van Theo."

    En daar zit het 'm. Anders dan in sommige andere talen mag je in het Nederlands het gevolgaanduidende dus niet alleen gebruiken om een causale relatie te leggen tussen twee tekstsegmenten, maar ook om een causale relatie te leggen met een buitentalige context.

    Het voorbeeld uit je eerste post, Vandaag dus niet, kan zich zo laten verklaren: de buitentalige context is nou eenmaal zo — A heeft besloten B dwars te zitten, omdat er iets aan B is wat A niet aanstaat — dat B vandaag niet kan doen wat z/hij wilde doen. Oftewel: vandaag dus niet! Of een andere mogelijkheid: A wijst naar een deur die op slot is (= buitentalige context) en zegt vervolgens: Vandaag dus niet! De impliciet gebleven redenering: je wilt erin, maar de deur is op slot, dus vandaag kan het logischerwijs niet.

    Eventueel zou je ook dus vandaag niet in plaats van vandaag dus niet kunnen zeggen. Dus is namelijk in dit geval een voegwoordelijk bijwoord, geen nevenschikkend voegwoord, en kan daarom flink door de zin gaan zwerven. Toch klinkt vandaag dus niet net iets natuurlijker, omdat vandaag dan meer de nadruk kan krijgen.
     
    Last edited: Dec 17, 2012
  8. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Interessante toevoeging: dat de buitentalige context ook als oorzaak kan functioneren... Die 'dus' is volgens mij een bijwoord/ zinsbijwoord-in-beweging-richting-voegwoord,wat je merkt aan het feit dat een 'dus' voorop geregeld gevolgd of voorafgegaan wordt door een pauze... Sommigen zetten al helemaal geen leesteken meer voor of na 'dus', maar daar krijg ik de... kriebels van...
     
  9. Syzygy Senior Member

    German
    Dank jullie beiden wel voor de commentaren, uitgebreid uitleg en de link. In de voorbeelden die je citeert, bibibiben, lijkt het me erop dat je ze goed met Engels so of Duits also kunt vertalen en waarschijnlijk is dat ook hoe ik het in mijn zinnen had moeten begrijpen. De lezingen voor dus die die link verder vermeldt, zouden dus hier niet in aanmerking komen?

    De ene was "op deze wijze":
    En de andere:
     
  10. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Deze zin is te interpreteren als:

    Aldus sprak de held.

    In het Engels zou je in zo'n geval thus kunnen gebruiken. Dit gebruik van dus is behoorlijk verouderd. Ik kan me goed voorstellen dat veel Nederlandstaligen een dergelijke zin niet eens goed begrijpen.

    In dit geval is er nog sprake van binnentaligheid, als ik dat zo mag noemen. Het slordige is kennelijk dat de spreker alvast uitgaat van een antwoord van de ander en dáárop reageert. De redeneertrant kan bijvoorbeeld luiden: jij zult vast en zeker zeggen dat je kunt zwemmen en ervan uitgaan dat ik dat ook kan. Maar ook al denk je dat ik dat kan, ik kan het dus niet. Echt slordig kan ik 't niet vinden. En een stoplap zou ik het ook niet willen noemen.

    Dit vind ik al veel slordiger:

    A: Ga je vanavond mee?
    B: Ik zou wel willen, maar het zit dus zo dat ik dus al een afspraak heb en dus niet mee kan.

    Veel te veel dus. Duidelijk gebruikt als stoplap.
     
    Last edited: Dec 17, 2012

Share This Page