Gebiedende wijs van het werkwoord passeren

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by HugoVH, Aug 24, 2013.

  1. HugoVH

    HugoVH Junior Member

    nederlands
    Goeienavond - Ik was op zoek naar de gebiedende wijs (U-vorm) van het werkwoord passeren. Enkele sites met vervoegingen, vermelden twee vormen : passeer en passeert - de eerste voor de jij-gij-vorm, de tweede voor de jullie-vorm, ...echter wanneer ik iemand wil laten
    voorgaan, wat zeg ik dan : passeert U maar of passeer U maar - het eerste klinkt alvast beter

    Graag uw advies
     
  2. Sjonger Senior Member

    Netherlands
    Dutch - Netherlands
    'Passeert u maar' lijkt mij het meest geschikt, maar dat klinkt misschien toch nog te veel als een bevel. Maar ik kan me ook voorstellen dat je een passeergebaar maakt en dan zegt: Gaat uw gang.
     
  3. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Het zou 'passeert u maar' moeten zijn, niet 'passeer u maar'. Echt gebruikelijk is 'passeert u maar' evenwel niet. Waarschijnlijk is dit eerder te horen:
    – Gaat u maar voor.
    – Gaat u maar eerst.
    – Gaat u er maar langs.
    – Na u (is al aan het verouderen, geloof ik).

    Het algemenere 'ga uw gang' of 'gaat u uw gang', zoals voorgesteld Sjonger, lijkt mij ook goed bruikbaar.

    Opmerking over 'gaat uw gang': alleen wie zonder blikken of blozen ook het sterk verouderde 'neemt uw gemak', 'slaat uw slag', 'koopt uw loten hier' etc. in de mond neemt, zal staande kunnen houden dat 'gaat uw gang' geen contaminatie van 'ga uw gang' en 'gaat u uw gang' is.
     
    Last edited: Aug 26, 2013
  4. Timidinho Senior Member

    Rotterdam, The Netherlands
    Dutch [&] Cape Verdean Creole
    "passeert" is toch geen jullie-vorm?

    Volgens mij is de regel bij gebiedende wijs overigens:
    - zonder persoonsvorm: altijd stam (Ga maar).
    - met persoonsvorm: altijd overeenkomstig vervoegen (Ga jij maar, Gaat u maar, Gaan jullie maar).

    "U" gewoon met kleinletter.
     
  5. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    inzake 'u' lees ik altijd dat je een onderscheid moet maken tussen twee vormen die allebei correct zijn:
    - 2° pers. enk., gangbaar in Vlaanderen, minder formeel: 'u', wederkerig ook 'u' (geen hoofdletter)
    bv. Hebt u u niet vergist? U bent ...
    - 3° pers. enk., meer gangbaar in Nederland, formeler: 'U', wederkerig 'zich' (mét hoofdletter, zou ik denken, maar... )
    bv. Heeft U zich niet vergist? U is ...
     
  6. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Een gebiedende wijs eindigend op -t doet inderdaad archaïsch aan. Of je nu één persoon of meer dan één persoon toespreekt, de gebiedende wijs bestaat in het hedendaagse Nederlands alleen uit de kale werkwoordsstam. Daarbij is het niet van belang of de toegesprokene normaal gesproken wordt getutoyeerd of gevousvoyeerd. Dus:

    Ga door (gericht aan je buurjongetje van vijf).
    Ga door (gericht aan de minister van Buitenlandse Zaken).
    Ga door (gericht aan je buurjongetjes van vijf en zes).
    Ga door (gericht aan de ministers van Buitenlandse Zaken en Onderwijs).

    Deze erg hard overkomende geboden kunnen verzacht worden door toevoeging van allerlei oordeelspartikels (ga maar door, hoor). Verzachting is ook mogelijk door je toevlucht te nemen tot een heel andere constructie (al dan niet in combinatie met oordeelspartikels):

    Ga jij (maar) door.
    Gaan jullie (eens) door.
    Gaat u door (hoor).
    Gaat u beiden (toch) door.

    Deze zinnen hebben dan wel een aansporende betekenis, maar ze staan niet in de gebiedende wijs. Ze staan gewoon in de aantonende wijs. Dat het onderwerp (hier gecursiveerd) vanwege inversie achter de persoonsvorm komt, doet daar niets aan af. Voor zinnen in de aantonende wijs geldt inderdaad dat de werkwoordsstam een persoonsuitgang krijgt (hier zwart gemarkeerd) daar waar dat nodig is.

    Geniepig zijn die gevallen waar het lijkt alsof er een onderwerp staat, terwijl dat niet het geval is. Berucht is dit voorbeeld:

    Meld u aan.

    In de zin hierboven is u een wederkerend voornaamwoord, geen persoonlijk voornaamwoord. Een wederkerend voornaamwoord kan niet de functie van onderwerp vervullen. Er is in deze zin zonder onderwerp dus sprake van een gebiedende wijs. En in geval van een gebiedende wijs blijft de werkwoordsstam kaal. De vervoegings-t mag dus niet van stal worden gehaald.

    In de zin hieronder is u echter geen wederkerend voornaamwoord:

    Meldt u zich aan.

    Het wederkerend voornaamwoord is in deze zin zich. U is dus een persoonlijk voornaamwoord en vervult in deze zin kennelijk de functie van onderwerp. Nu de zin een onderwerp bevat, kan er geen sprake meer zijn van een gebiedende wijs. We hebben te maken met een zin in de aantonende wijs die vanwege inversie van het onderwerp een aansporende strekking heeft. In geval van een aantonende wijs kan de werkwoordsstam wel degelijk een persoonsuitgang krijgen, in dit geval een t.
     
  7. Timidinho Senior Member

    Rotterdam, The Netherlands
    Dutch [&] Cape Verdean Creole
    Ah ok. (y) Ik dacht altijd dat het (met persoonsvorm) ook gebiedende wijs was. :)
     

Share This Page