ietsjes, met s

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by fas_et_nefas, Nov 10, 2012.

  1. fas_et_nefas Junior Member

    Nederland
    Austrian German
    Mijn excuses voor het geval dat ik te veel vragen stel, maar omdat mijn vragen tot nu toe zo goed werden beantwoord, hier nog eentje. Ik heb een mailtje naar een Nederlandse vriend gestuurd waarin het volgende deel van een zin stond:

    Zij heeft dit zinnetje nu veranderd in "wat ietsjes vervelend is". Ik heb nu geen enig idee waarom hier en 's' moet staan en wat de grammaticale functie van dit mysterieus 's' is. Kan hier iemand verder helpen?

    Bij voorbaat bedankt,
    fas_et_nefas
     
  2. AllegroModerato Senior Member

    Amsterdam
    Dutch (Netherlands)
    Naar mijn gevoel kan het allebei, maar ik weet niet of de officiële Nederlandse grammatica of spelling hier iets over zegt. Overigens zou ik eerder "ietwat" gebruiken dan "ietsje(s)" in jouw voorbeeld.
     
  3. Couch Tomato

    Couch Tomato Senior Member

    Russian & Dutch
    Ik zie ook niet in waarom ietsje fout is. Ik weet echter niet welke grammatica hier precies in het spel is. Ik zou echter waarschijnlijk een beetje of iewat (zoals AllegroModerato voorstelde) zeggen in plaats van ietsje(s).

    Er zijn overigens wel contexten waar ietsjes te verkiezen is boven ietsje:

    Ik ben waarschijnlijk ietsjes later.
     
  4. Peterdg

    Peterdg Senior Member

    Akkoord met Allegro en Couch.
     
  5. Brownpaperbag

    Brownpaperbag Senior Member

    Terni, Italy
    Dutch (Netherlands)
    Het lijkt mij dat in combinatie met een het gebruik van ietsje past, en zonder een, ietsjes.

    een ietsje vervelend
    ietsjes vervelend

    al zou ik zelf ook ietwat of enigszins gebruiken.
     
  6. fas_et_nefas Junior Member

    Nederland
    Austrian German
    Bedankt allemaal. Het lijkt me dat dit de regel is die ik heb gezoekt:

    Weet misschien iemand ook wat de grammaticale functie van dit 's' is (bijvoorbeld ook in 'Ik ben waarschijnlijk ietsjes later')? Ik denk eigenlijk niet dat het een 'genitief s' is en evenmin een 'meervoud s' (het lijkt me onlogisch een meervoud van een abstractum zoals ietsje te vormen). Maar wat is het dan?
     
  7. petoe

    petoe Senior Member

    Dutch - Flemish
  8. Joannes Senior Member

    Antwerp
    Belgian Dutch
    Ik herken het als een morfologische manier om een bijwoord af te leiden van een bijvoeglijk naamwoord:
    zacht => zachtjes
    flauw => flauwtjes
    net => netjes
    fijn => fijntjes
    warm => warmpjes

    Merk op dat de betekenis daarbij soms wel wat verschuift, bvb. "Ik heb hem er fijntjes op gewezen dat hij zich daar niet in moet mengen."

    Dat lukt blijkbaar ook voor andere woorsoorten, zoals bijwoorden en naamwoorden. Vooral voor die eerste zal dat natuurlijk ook vaak een kleine betekenisverschuiving veroorzaken.
    even => eventjes
    iets => ietsjes

    Dat verklaart ook waarom *een ietsjes fout is. Lidwoorden komen enkel voor bij zelfstandige naamwoorden.

    De vorming van dit suffix loopt gelijk met de vorming van een verkleinwoord meervoud. Of dat ook de oorsprong is, weet ik niet. (Misschien zou het ontstaan kunnen zijn als verkleinwoord + genitief in plaats van verkleinwoord + meervoud. Geen idee.)
     
  9. fas_et_nefas Junior Member

    Nederland
    Austrian German
    Bedankt, petoe en Joannes. Ik denk dat ik het verschil nu begrijp. Eigenlijk is 'ietsjes' niet afgeleid van ietsje, maar van iets, dus iets-jes, niet iets-je-s. Het bijvoegsel maakt morfologisch uit een bijvoegelijk naamwoord een bijwoord of op redundante manier uit een bijwoord een nieuw bijwoord (ik vind het trouwens altijd grappig om te zien dat Nederlands wat grammaticale uitdrukkingen betreft geen leenwoorden gebruikt, hoewel Nederlands anders toch een taal is die heel ontvankelijk is voor vreemde woorden, vooral in wetenschappelijke disciplinen).

    Bovendien schrijft de 'de taalprof' (zie de link boven) het volgende over constructies met -tjes dat aantont dat de constructie van 'bijwoord uit bijwoord' toch niet helemaal redundant is:

    Voorzover ik dit begrijp, is er dus niet alleen een morfologische reden voor het bijvoegsel, maar er zit ook een 'registerverschil' in deze constructie, die toch een kleinering aantont. Dus hier is het diminuitief weer van belang. Kloppt dat?

    En nog een gedachte (of vraag). Onder verwijzing naar het voorafgaande, is er dan niet een heel subtiele betekenisverschil tussen 'ietsje vervelend', mijn voorbeeld, en 'ietsjes vervelend'? En is dan ietsje vervelend minder vervelend dan ietwat vervelend? Daarentegen geeft 'ietsjes vevelend' geen gradatie aan omdat het allen een (overbodige) bijwoord-constructie uit 'iets vevelend' is? Maar zie aan de andere kant de verklaring van de 'taalprof' waar de diminuitief weer belangrijk is. Nou geen idee, misschien interpreteer ik hier ook te veel. Ik hoop het is halverwege duidelijk wat ik in deze alinea bedoel.
     

Share This Page