on/off

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by ThomasK, Nov 25, 2013.

  1. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Dit lijkt mij geen te breed thema. Het gaat namelijk om de aanduiding van '(power) on/off' in het Nederlands [ik had in de titel moeten schrijven: aan/af, op/ uit...]

    Ik denk aan twee combinaties :
    1. Toestand: Iets staat (is) aan (de radio staat op ???) OF uit/ af.
    Vraag: hoe duidelijk zijn de regels hier? (In Vlaamse dialecten kan je bijvoorbeeld soms horen dat iets 'afligt', maar dat is heel zeker "uit den boze")

    2. Causatief: Ik zet/... de radio aan (op ???) OF uit (af ? - Vermoedelijk gangbaar in Vlaanderen, niet in Nederland)
    Het lijkt mij bij dit punt interessant om mogelijkheden te bekijken om te variëren... Ik denk bv. aan radio's, motoren, lampen, en eventueel aan lessen, programma (die lopen, dan aflopen, opgestart en stopgezet worden)...
     
    Last edited: Nov 25, 2013
  2. Astilbe

    Astilbe Senior Member

    Pays-Bas - Netherlands
    French - France
    Radio's, motoren, lampen, zijn aan of uit.
    Een programma op de computer is open of gesloten, lijkt me.
     
  3. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    1. Jullie vinden 'aan staan' niet goed dus? En 'af' ook nooit oké?

    2. Wat doe je dan met de radio, motoren, lampen: alleen aan- en uitzetten? Nooit (motor) afzetten? 'Uitschakelen' klinkt wat te formeel, vermoed ik...
     
  4. triptonizer Senior Member

    Ghent - Belgium
    Nederlands - België
    Hoi Thomas

    In erg informele context zal ik ook aan/op/uit/af-zetten/zijn/staan gebruiken maar ik vind het allemaal even lelijk klinken. Als ik iets meer op mijn taalgebruik let, vermijd ik zijn/staan/zetten zoveel mogelijk. De radio speelt, tenzij hij uitgeschakeld is natuurlijk.
     
  5. Peterdg

    Peterdg Senior Member

    Belgium
    Dutch - Belgium
    Jawel. Het alarm staat af. (Het kan ook aan- of opstaan).

    Ik zet de radio op en ik zet hem ook uit of af. Ik doe de lampen aan en daarna terug uit.

    Er is een ander draadje waar met "kraan" wordt gespeeld. Daar zegde een Nederlandse vriend dat hij de kraan aan- en uitdoet. Ik doe de kraan open en toe/dicht.
     
  6. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    @Triptonizer: ik kijk nogal op dat je al die combinaties lelijk vindt klinken. Het mag, hé ;-), maar het is toch wat typisch voor het informele register dat je wat minder rijke woorden gebruikt... Ik wil wel graag nog alternatieven horen voor aan/uit/...-zetten, etc.

    @Peter: ik herken veel, maar het zou mij niet verbazen als het water tussen NL en VL in dit verband nogal diep zou kunnen zijn...
     
  7. Peterdg

    Peterdg Senior Member

    Belgium
    Dutch - Belgium
    Kan zijn, maar wat dan nog? (Ik denk dat ik mijn mening hieromtrent al vaak genoeg geuit heb, dus ik ga jullie er nu niet mee vervelen:D, maar ik waarschuw jullie: er is niet veel nodig...:D)
     
  8. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Ik stel alleen vast dat er verschillen zijn, dat is alles...
     
  9. Peterdg

    Peterdg Senior Member

    Belgium
    Dutch - Belgium
    Het is geen verwijt, Thomas! Er zijn verschillen, dat is zeker waar. (Op mijn werk zijn we met meer Nederlanders dan Vlamingen: maar ik voed ze op:D)
     
  10. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Aan- en uitzetten zijn ook in deze draad aan de orde geweest: http://forum.wordreference.com/forumdisplay.php?f=74. Ook opzetten is toen langsgekomen. Met een verwijzing naar deze pagina: http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1368/. Als Peterdg dit leest, komt waarschijnlijk weer de stoom uit z'n oren ...

    Curieuze uitspraak. Aanzetten, afzetten en uitzetten behoren zeer zeker niet tot het informele register.

    Met de radio staat aan is evenmin iets mis. De radio is aan hoor ik minder vaak en lijkt mij minder gebruikelijk dan de radio staat aan. De radio speelt is ook goed mogelijk, maar het lijkt mij onwaarschijnlijk dat er ook maar één gezaghebbende taalinstantie is die aan de radio speelt de voorkeur geeft boven de radio staat aan. De radio is ingeschakeld vind ik meer iets voor in een handleiding. Je kunt het zeggen, maar waarschijnlijk zijn er maar weinig mensen te vinden die dit ook met regelmaat doen.

    Het nadeel van aan staan is wel dat er geen participium van bestaat. Een aan staande radio is ronduit fout Nederlands. Dat moet dus een spelende radio worden. Of anders een radio die aan staat. Daarentegen kun je weer wel goed met de/een radio aan zeggen: met de/een radio aan kan ik me niet goed concentreren. Ik geloof niet dat velen dan de voorkeur zullen geven aan: met een spelende radio kan ik me niet goed concentreren.
     
  11. Peterdg

    Peterdg Senior Member

    Belgium
    Dutch - Belgium
  12. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Tot mijn verbazing merk ik dat ikzelf die thread heb opgestart. Nu, ik wilde eigenlijk wel heel breed proberen te gaan, maar dat lijkt niet evident... Ik dacht aan allerlei zaken die met beginnen en eindigen (spontaan of causatief) te maken hebben, maar dat kan te breed worden, begrijp ik wel...
     
  13. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Vanmorgen startte ik nog een andere thread op, inzake het onderliggende idee, het basisprincipe, hierachter. U bent er ook welkom...
     
    Last edited: Dec 3, 2013
  14. matakoweg Junior Member

    ik zou zeggen:
    "De tv staat aan, ik zet de tv aan."
    "De tv staat uit, ik zet de tv uit"
    niet: "de tv staat af"
    "een spelende radio" vind ik vreemd klinken en "een spelende tv" lijkt me helemaal vreemd.
     

Share This Page