Sjwa in 'olijk'

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by YellowOnline, Mar 20, 2014.

  1. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    Door in dit forum rond te neuzen kwam een discussie met een lerares Nederlands uit mijn kindertijd terug. Ik was een knaap van een jaar of twaalf en heb op een bepaald moment - de hele context herinner ik me al lang niet meer - iets gezegd over de (Nederlandse) jeugdboekenserie "De olijke tweeling". Mijn uitspraak van de 'ij' werd verbeterd: ik sprak het uit als /ɛi/ ('ei'), de correctie was /ə/ (doffe e ofte sjwa).

    In alle woorden die ik kan bedenken eindigend op een lettergreep met -ij zal ik /ə/ gebruiken, maar op een of andere manier komt dit me zo bizar voor bij specifiek 'olijke', al besef ik dat het daar ook een /ə/ moet zijn. Ik vraag me af of nog mensen dat hebben en of dit iets met omgangstaal te maken kan hebben. Het regiolect dat ik toen het meest hoorde was (Zuid-)Brabants (denk aan Aalsters, Brussels, Leuvens).
     
  2. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Het tegenovergestelde is mij beter bekend: [ɛi] die als [ə] wordt uitgesproken. Bij mij werd het erin gepompt dat de uitspraak van 'dergelijk' luidde: [dɛrɣəlɛɪk]. Vooral niet: [dɛrɣələk]. De reden was dat 'dergelijk' is opgebouwd uit een verbogen vorm van 'de' en 'gelijk'. "En 'gelijk' spreek je toch ook niet uit als [ɣələk]?" Allemaal leuk en aardig, maar vandaag ontdekte ik dat de uitspraak [dɛrɣələk] niet langer als onjuist wordt aangemerkt! Erg verrassend. Mijn vroegere leraar Nederlands zal waarschijnlijk de stoom uit de oren komen als dit hem ter ore komt.
     
  3. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    Beide vormen klinken mij aanvaardbaar, maar misschien ook door beïnvloeding uit het dialect: zowel in het Vlaams als het Brabants (en bij mijn weten ook het Limburgs) wordt vaak wel degelijk(*) /ɣɛlək/ gebruikt (merk op dat de eerste e wel anders).

    (*) En hier merk ik in eerste instantie /ɛɪ/ te gebruiken :)
     
  4. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    'Degelijk' met een [ɛɪ]? Mijn vroegere leraar Nederlands zou opnieuw steigeren! Maar wellicht kom je ermee weg als je wat zuidelijker woont? Ik ben er nog steeds benieuwd naar wat andere Vlamingen van uitspraken als [o:lɛɪk] of [de:ɣəlɛɪk] vinden.
     
  5. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
  6. Peterdg

    Peterdg Senior Member

    Belgium
    Dutch - Belgium
    Ik spreek ze allemaal met een schwa uit (ook "dergelijk").
     
  7. Joannes Senior Member

    Antwerp
    Belgian Dutch
    Ben geneigd te denken dat het te maken heeft met de ontleding. Met -lijk als suffix is o wel een heel korte, ongewone stam, waardoor je misschien geneigd bent olijk als één morfeem te interpreteren, waarin die klankreductie niet werkt (zoals gelijk). Olijk gaat blijkbaar terug op odelijk - dat zou je wellicht wel natuurlijk met sjwa zeggen.
     
  8. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    De befaamde uitspraakgids van Paardekoper – ook online te raadplegen – geeft 'olijk' gewoon zijn reguliere sjwa. Er is ook geen taalautoriteit die een andere uitspraak zal aanbevelen. Yellowonline wilde slechts wilde weten wie onder invloed van zijn of haar regiolect de neiging heeft om het suffix -lijk in bepaalde gevallen toch als [lɛɪk] uit te spreken in plaats van als [lək].
     
  9. Joannes Senior Member

    Antwerp
    Belgian Dutch
    Ik beweer niets anders.

    Ik zie twee vragen:
    1. Zijn er nog mensen waarbij de sjwa-uitspraak bij olijk zo bizar overkomt als bij YellowOnline?
    2. Kan dit iets met regionale omgangstaal te maken hebben?

    Ik antwoord vooral op vraag 1: ik geloof dat de morfologische ontleding aan de basis kan liggen van het bizarre gevoel.
     
  10. Uncle Max. Junior Member

    Belgium
    Dutch
    Zou het kunnen dat het meer gebruikt is in Nederland, daar ik olijk nog nooit uit de mond van een Vlaming heb horen komen, alleen olijk met een sjwa.

    Hoogachtend
     
  11. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Interessant, want Yellowonline vroeg zich juist af of de uitspraak [o:lɛɪk] in plaats van [o:lək] in bepaalde delen van Vlaanderen gebruikelijk is.

    In Nederland heb ik de uitspraak
    [o:lɛɪk] nog nooit gehoord. Ik moet er wel bij zeggen dat dit woord zeer zelden voorbij hoor komen. Zelf gebruik ik het ook vrijwel niet. Ik denk dat ik altijd eerder 'guitig' zal zeggen dan 'olijk'. 'Olijk' lijkt de kant van 'schelms' en 'snaaks' op te gaan: herkennen doe ik deze woorden wel, maar gebruiken niet. Wellicht is 'olijk' in Vlaanderen nog wel springlevend?
     
    Last edited: Jun 19, 2014
  12. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    Het gaat over de uitspraak en niet zozeer over het woord. Het voorbeeld dat u aangaf met degelijk (of dergelijk) is eigenlijk interessanter dan olijk, aangezien dat woord zowel in Nederland als Vlaanderen nagenoeg uitgestorven is.
     

Share This Page