vergrotende trap + erop

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by Syzygy, Jun 2, 2013.

  1. Syzygy Senior Member

    German
    Hallo,

    ik kom soms zinnen zoals "Dat maakt het er alleen maar erger op." tegen en wilde weten of er een verschil is tussen die en zinnen zonder erop: "Dat maakt het alleen maar erger.". Zit er een nuance in? Ik begrijp ook niet goed of het erop hier behoort tot het werkwoord (meestal lees ik een dergelijke zin met maken of worden) of tot de vergrotende trap zelf ('er erger op').

    Alvast bedankt voor antwoorden!
     
  2. Peterdg

    Peterdg Senior Member

    Belgium
    Dutch - Belgium
    Hallo Syzygy,

    Pertinente (maar moeilijke) vraag:D

    Wat ik ga zeggen, is pure speculatie; wacht voor de veiligheid maar een meer gefundeerde opinie af.

    Volgens mij is het een elliptische constructie voor: op (die wijze) maakt dat het alleen maar erger.

    Dus, wat betreft de nuance: met "op" betrek je "de wijze/manier" in de zaak.
     
  3. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Het problematische is dat het voornaamwoordelijk bijwoord erop normaal gesproken niet wordt gebruikt ter vervanging van op die manier. Het Nederlands gebruikt immers zo in plaats van erop, hierop of daarop. En in plaats van waarop? dien je hoe? te zeggen ter vervanging van op welke manier?.

    Bovendien is deze correcte zin niet goed te verklaren: zo maak je het er alleen maar erger op. Zo zou eigenlijk niet samen mogen gaan met een erop in de betekenis van op die manier, omdat ze hetzelfde betekenen.

    Zelf was ik geneigd te denken dat erop een idiomatische variant is op erdoor, dat dan verwijst naar een beknopte bijzin als door dat te doen. Je kunt immers je maakt het er alleen maar erger door zeggen in plaats van je maakt het er alleen maar erger op. Hierdoor en daardoor zijn ook reguliere vervangers van door dit te doen of door dat te doen.

    Maar ja, als erdoor of erop werkelijk zoiets als door dat te doen betekent, dan zou deze zin incorrect moeten zijn: zo maak je het er alleen maar erger op/door. Ook door dat te doen gaat immers niet samen met zo. En toch is ook deze zin correct. Althans, ik geloof niet dat er iemand is die er bezwaar tegen zal maken. Heel raadselachtig dus.

    Misschien zijn erdoor en erop in deze constructie qua betekenis zo verwaterd geraakt dat niemand er meer op deze manier of door dit te doen (of welk ander passend bijwoord van hoedanigheid of passende causale bijzin dan ook) in leest, maar alleen nog ziet als iets wat mooi samengaat met sommige zinsconstructies waarin een vergrotende trap voorkomt?
     
  4. Syzygy Senior Member

    German
    Na een beetje te hebben gegoogeld, denk ik dat erop meestal met de werkwoorden "het maken" en worden wordt gebruikt en er meestal een beklemtoning bijkomt zoals "alleen maar" of "steeds" ofwel een niet. Met verzwakkingen zoals, zeg maar, "een beetje makkelijker" heb ik niets kunnen vinden. Of kan je de woorden die je met die constructie gaat gebruiken wel wat meer variëren?
     
  5. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Volgens mij zijn er nauwelijks beperkingen. Geplukt van internet:

    Het liefst wil ik konijnvriendelijke verblijven, zodat het leven voor de konijnen er wat leuker op wordt.
    Ook hangen er kleine schilderijtjes in de broodkeuken, dat maakt het er een beetje gezelliger op.
    Dat maakt het handhaven van de stabiliteit tussen West-Europese landen onderling er een beetje makkelijker op.

    Wel klopt het dat je dit bijna semantisch lege erop alleen in combinatie met maken en worden ziet. Zinnen als dit is er leuker op of dit lijkt er leuker op zijn niet mogelijk.

    Dat niet echt betekenisvolle erop doet me enigszins denken aan het Engelse any dat in combinatie met de vergrotende trap gebruikt kan worden:
    — It doesn't make it any better.
    — It doesn't get any better.
    Je kunt het wel weglaten:
    — It doesn't make it better.
    — It doesn't get better.
    Maar op de een of andere manier klinken de zinnen in kwestie dan een beetje onaf. Toch voegt any aan zinnen als deze amper nog betekenis toe. Datzelfde gevoel krijg ik bij het toevoegen van erop. Het geeft misschien niet veel extra betekenis aan de zin, maar de zin klinkt er wel iets vloeiender door.
     
    Last edited: Jun 3, 2013

Share This Page