wordt geheten

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by marrish, Mar 17, 2014.

  1. marrish

    marrish Senior Member

    اُردو Urdu
    Ik ben niet zo sterk in Nederlandstalige grammaticale begrippen dus stel ik mijn vraag heel simpel voor, met de hoop om iets bij te leren (ook qua begrippen).

    Dit is een voorbeeldzin waar deze conjugatie werd gebruikt:

    "Taal is een selectieproces waarbij gedachten geformateerd worden tot woorden en zinnen die in de regel als een communicatiemiddel kunnen gebruikt worden.
    In de brede betekenis van het woord in de nonverbale communicatie ook taal, daarom wordt ze lichaamstaal geheten."

    Mijn vraag is: waarom zeg je "Ik heet Jan" (ik waarneem ik als actief) terwijl hier passief werd gebruikt?
     
  2. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
  3. Brownpaperbag

    Brownpaperbag Senior Member

    Terni, Italy
    Dutch (Netherlands)
    Kort en algemeen gezegd, in spreektaal geeft men de voorkeur aan actieve zinsconstructies, in schrijftaal aan de passieve vorm.
     
  4. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Dit gebruik van heten in de passief is totaal ongebruikelijk, hoor, Marrish. Veel logischer: wordt genoemd. Het gaat erom dat het een naam die eraan wordt gegeven...
     
  5. Peterdg

    Peterdg Senior Member

    Belgium
    Dutch - Belgium
    Inderdaad, heel ongebruikelijk. Ik dacht eerst te zeggen dat het helemaal niet kon omdat "heten" onovergangkelijk zou zijn; edoch, ik ben in de van Dale gaan kijken en het kan blijkbaar ook overgangkelijk gebruikt worden (zij het met een vlaggetje "weinig gebruikt").
     
  6. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    Ik denk eerlijk gezegd dat deze vorm bijna (!) uitsluitend gebruikt wordt in de vorm van "welkom heten". Het kan natuurlijk ook zijn dat onze Nederlandse vrienden er een andere mening op na houden, want 'noemen' is populairder in Vlaanderen en 'heten' populairder in Nederland. ThomasK, Peterdg en ik zijn alle drie Vlamingen, dus dat kan er ook toe bijdragen dat de passieve versie ons enigszins bizar in de oren klinkt.
     
    Last edited: Mar 18, 2014
  7. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Benieuwd naar reacties uit Nederland !
     
  8. marrish

    marrish Senior Member

    اُردو Urdu
    Bedankt voor uw reacties, mijn vraag was inderdaad meer over de kwestie of je passief van een onovergankelijk werkwoord kan maken, nu weet ik hoe het wordt genoemd, met dank aan ThomasK.

    Hier nog even een voorbeeld, het is waar ik dit voor de eerste keer tegenkwam en het is een Vlaamse juridische website :

    "In het strafrecht is stalking aldus de daad van een persoon die zijn prooi (in casu een persoon) achtervolgt en lastig valt.. In het strafrecht wordt deze daad belaging geheten."
     
  9. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Ik begrijp het al: dat is echt juridische taal, en verouderd, wat mij betreft. Ik heb nog even gegoogled, en er blijkt dat je het wel vindt als variant van 'welkom heten', zoals YO terecht opmerkte. Daarnaast is het zoals ik zei hopeloos verouderd.

    Maar ik lees nu een andere vraag: kan een intransitief verbum passief gemaakt worden. Ik zou zeggen van wel: met het magische 'er': Er wordt gedanst, gewerkt, gezongen, gesprongen, geprotesteerd.

    Andere vraag is nog: is 'heten' intransitief of transitief? Normaliter is het een soort (?) koppelwerkwoord, lijkt mij, maar als je het gebruikt als (in de betekenis van) noemen, dan gebruik je het transitief. Maar volgens mij is dat op zich fout: *Ze heten hem Jos [maar hij heet eigenlijk Paul - wel OK]. Iemand welkom heten is een soort uitzondering in dat verband, tenzij misschien vanuit een etymologische invalshoek.
     
  10. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    M. Philippa e.a. (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands
     
  11. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Heten schijnt naast de door YellowOnline genoemde sterk verouderde betekenis van gebieden ook nog de betekenis van betitelen en noemen te hebben. In Nederland is ook die tweede betekenis weinig gangbaar en eigenlijk alleen nog te horen in een handjevol uitdrukkingen (bijvoorbeeld in het verouderde zoals men dat heet). Verder is deze betekenis nog in de Bijbel te vinden: Gij zult Zijn naam heten Jezus.

    Omdat de tekst die marrish aanhaalt, van Vlaamse makelij is, kan het zijn dat in Vlaanderen het gebruik van heten in de betekenis van noemen wel de tand des tijds heeft weten te doorstaan. Maar wellicht doet dit overgankelijk gebruik van heten daar inmiddels ook enigszins gedateerd aan?
     
  12. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    Zeker en vast archaïsch, maar de context speelt natuurlijk een rol: in de gerechtelijke context is men qua taalgebruik minstens een halve eeuw achter op de rest (... zegt een ex-werknemer van de Belgische Justitie). Het eerste wat in mij opkomt bij passief gebruik van 'heten' is dit:

    2536899.jpg
    (Indien niet leesbaar: "De Limburgers heten u welkom")
     
  13. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    Ik begrijp het even niet. Heten in iemand welkom heten is geen voorbeeld van het passieve gebruik van dit werkwoord, maar van het overgankelijke gebruik ervan. In Nederland (en ik neem aan in België ook) is dit het enige echt overtuigende voorbeeld van een overgankelijk gebruik van dit werkwoord dat bij alle lagen van de bevolking nog springlevend is. Volgens het WNT en Van Dale is de betekenis hier niet gebieden of betitelen/noemen, maar verkondigen of (met nadruk) zeggen.
     
    Last edited: Mar 20, 2014
  14. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    Euh, negeer dat maar. Ik was blijkbaar niet wakker toen ik dat schreef.
     

Share This Page