zeggen of dat dat juist is (sic)

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by yerwas, Mar 19, 2014.

  1. yerwas New Member

    Dutch
    Hallo,

    Vanwege een kleine taaldiscussie aangaande dialect hier thuis, hoor ik maar eens bij de experten. De discussie ging over de volgende zin:

    "Voor mij betekenen deze cijfers dat het mengsel klopt. Kan je even zeggen of dat dat juist is?"

    Volgens mij moet het zijn:

    "Voor mij betekenen deze cijfers dat het mengsel klopt. Kan je even zeggen of dat juist is?"


    Wie heeft gelijk? Dank bij voorbaat!
     
    Last edited: Mar 19, 2014
  2. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    Gokje: yerwas is uit Vlaanderen alwaar een extra 'dat' zeer vaak voorkomt. Het is niet altijd fout:
    Ik denk dat dat zo is. -> Juist, aangezien de eerste 'dat' een voegwoord is en de tweede 'dat' aanwijzend.
    In uw voorbeeld echter:
    Kan je even zeggen of dat dat juist is? -> Fout, aangezien 'dat' als voegwoord daar niet hoort ('of' heeft die functie).
    Dus... u heeft gelijk in die discussie.
     
  3. Peterdg

    Peterdg Senior Member

    Belgium
    Dutch - Belgium
    Helemaal gelijk heb je.

    Het komt in Vlaanderen inderdaad veel voor.

    Ik vermoed (met de klemtoon op "vermoed") dat "of dat" eigenlijk een oud voegwoord op zich was (en dus "ofdat" zou moeten geschreven worden). Van Dale zegt er niets over. In de ANS heb ik echter volgend zinnetje gevonden:

    Of dat je hier blijft, of dat je weggaat, ik moet mezelf toch zien te redden.

    Van hieruit is het niet moeilijk in te zien dat dit ook kan gezegd worden als: "of je hier blijft, of of je weggaat, ...". Merk op dat het eerste zinsdeel ook kan gezegd worden zonder de "dat". Merk ook op dat in het tweede zinsdeel, "of" wordt herhaald wanneer "dat" wordt verwijderd.

    Vooral de eerste substitutie maakt mijn vermoeden van "ofdat" als apart voegwoord aannemelijk voor mij.
     
    Last edited: Mar 20, 2014
  4. YellowOnline

    YellowOnline Senior Member

    Berlin, Germany
    Dutch - Belgium
    Zie ook TaalAdvies dat op zijn beurt de volgende twee bronnen quoteert:

    Grote Van Dale (2005)
    [bij dat] I(…) 4 (volkst.) expletief in verbinding met voegwoordelijke bw. als 'terwijl, sedert, sinds' en met vragende vnw.: kijk waar dat je loopt; zie wat dat je doet

    ANS (1997)
    [bij bijwoord] In informele taal komt na vragende bijwoorden in bijzinnen toevoeging van dat of of voor, maar alleen regionaal (dat vooral in de provincie Noord-Brabant en in België, of vooral in de provincies Noord- en Zuid-Holland) (…).
     
  5. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Het lijkt meer dan een conjunctie omdat het in het dialect ook naast een relativum kan voorkomen (iets waaraan da' je ziet...). Expletief zal beter zijn, vermoed ik, een soort stopwoordje, maar natuurlijk is het tot zowat hét voegwoord van de nevengeschikte zin geëvolueerd... Tja, een complementeerder dan maar?
     
  6. marrish Senior Member

    اُردو Urdu
    Bestaat dan geen (dialectaal) woord "ofda"? Ik heb de indruk van wel.
     
  7. ThomasK Senior Member

    (near) Kortrijk, Belgium
    Belgium, Dutch
    Ja, zeker, maar dat is dus weer de conjunctie met de - eh - complementeerder. Ik weet momenteel niks beters (en kan nu niet beginnen opzoeken).
     

Share This Page