1. The WordReference Forums have moved to new forum software. (Details)

Zinsstructuur

Discussion in 'Nederlands (Dutch)' started by petoe, Nov 21, 2012.

  1. petoe

    petoe Senior Member

    Dutch - Flemish
    Hallo
    Is deze zin duidelijk voor jullie?

    De furieuze moeder van de jongeman die de deur opende voor de politie, verklaarde dat...

    Zo weten we eigenlijk niet zeker wie precies de deur opent, de moeder of de jongen. Maar het is wel degelijk de moeder.
    Zou het hier dan passen om een komma te zetten of is er een beter alternatief?
    De furieuze moeder van de jongeman, die de deur opende voor de politie, verklaarde dat...
     
  2. bibibiben

    bibibiben Senior Member

    Amsterdam
    Dutch - Netherlands
    De eerste door jou genoemde zin, die ik gemakshalve zin 1 noem, is eigenlijk alleen ambigu als je rekening houdt met een situatie waarin er verscheidene furieuze moeders van jongemannen zijn. Want als er verscheidene furieuze moeders van jongemannen zijn, dan dient de bijzin "die de deur opende voor de politie" als identificatiemiddel. De bijzin is dan een beperkende bijvoeglijke bijzin en mag dan inderdaad niet voorafgegaan worden door een komma. Maar ja, hoe waarschijnlijk is zo'n situatie? Niet erg waarschijnlijk, dunkt me. En dus zal de lezer er eerder van uitgaan dat het de jongeman is die de deur opende. Het is immers waarschijnlijker dat er in plaats van furieuze moeders meerdere jongemannen in de kamer zijn, waardoor "die de deur opende" eveneens een noodzakelijk identificatiemiddel wordt.

    Ik besef nu dat het nooit de bedoeling is geweest dat een jongeman de deur opent, dus de alinea hieronder werkt alleen maar verwarrend en kan de vuilnisbak in:

    Mogelijk zeg je nu: er zijn helemaal geen andere jongemannen in de kamer. Als dat zo is, zou dat betekenen dat het gebruik van een beperkende bijvoeglijke bijzin uit den boze is. Exit zin 1 dus. Zin 2 zou dan correct zijn.

    Deze concluderende alinea is passender:

    Bekend is al dat je absoluut niet wilt dat lezers gaan denken dat van de aanwezige jongemannen degene die de deur opende, een verklaring aflegde. Ik ga er ook van uit dat je evenmin de indruk wilt wekken dat van de aanwezige furieuze moeders degene die de deur voor de politie opende, een verklaring aflegde. Het gebruik van een beperkende bijvoeglijke bijzin is dus uit den boze. Zin 2 zou dan dus correct zijn.

    Nu lijkt zin 2 de ambiguïteit echter wél te versterken. Omdat de bijzin nu tussen komma's staat en dus een uitbreidende bijvoeglijke bijzin is geworden, is het signaal namelijk: deze informatie is weglaatbaar. Omdat als gevolg daarvan de sterke band tussen antecedent en bijzin is verbroken, wordt nu in feite veel minder duidelijk of "die de deur opende" nu betrekking heeft op de furieuze moeder of op de jongeman. Beide lezingen zijn even goed mogelijk.

    Toch is er hoop. Zie dit interessante paper: http://www.lingref.com/cpp/wccfl/28/paper2459.pdf. Daarin staat dat bij dit type zinnen de gemiddelde Nederlandstalige eerder de neiging zou hebben om te kiezen voor 'hoge hechting' (of 'vroege sluiting') dan voor ‘lage hechting’ (of ‘late sluiting’), wat erop neerkomt dat het waarschijnlijker is dat de bijzin (beperkend bijvoeglijk dan wel uitbreidend bijvoeglijk) in verband zal worden gebracht met de als eerste genoemde naamwoordgroep, de furieuze moeder dus.*

    Wel blijf ik de indruk houden dat niet alle Nederlandstaligen zin 2 onmiddellijk op de juiste wijze zullen interpreteren. Er zullen ongetwijfeld ook 'lage hechters' onder de lezers zijn. Lezervriendelijk is de zin dus niet, denk ik. Misschien is het daarom beter om tóch maar de zin te herformuleren? Bijvoorbeeld: Na de deur voor de politie te hebben geopend verklaarde de furieuze moeder van de jongeman … Of: Degene die de deur voor de politie had geopend, de furieuze moeder van de jongeman, verklaarde …

    *Mits deze eerste naamwoordgroep ook de in de bijzin genoemde handeling kan vervullen. Een zin als "De tas van de jongeman, die de deur opende, heb ik gisteren op de plaats delict gezien" kan bij de lezer onmogelijk nog 'hoge hechting' bewerkstelligen.
     
    Last edited: Nov 22, 2012
  3. petoe

    petoe Senior Member

    Dutch - Flemish
    Dank je wel voor deze deskundige uitleg. Ik zal straks even de tijd nemen om al die informatie te verwerken :)
     

Share This Page